İş Zekası Nedir
“İş zekası uygulamaları, veri analitiğinin iş süreçlerine en yakın yüzü olarak kabul edilebilir. Basitçe, bilişim dünyası ile ilgili herhangi bir teknik bilgisi olmayan, operasyondan veya yönetimden sorumlu olan kişilerin iş süreçlerini bilişim sistemlerine aktarabileceği ve kendi iş süreçlerinde kullanmaları gereken bilgileri raporlayabileceği arayüzler üzerinden veri sistemleri ile iletişim kuran arayüzler olarak düşünülebilir”[ Rud, Olivia ,2009].
“İş zekası terimi ilk kez 1958 yılından IBM dergisinde yayınlanan makalesi ile Luhn tarafından kullanılmıştır (Luhn, 1958). Luhn iş zekasını herhangi bir endüstri, bilimsel ya da hükümet kuruluşunun çeşitli bölümlerine bilgileri dağıtmak için kullanılan otomatik bir sistem olarak tanımlamıştır. Ancak literatürde genel olarak kabul edilen görüşe göre iş zekasının ilk tanımı 1989 yılında Gartner şirketinde analist olarak çalışırken Howard Dresner tarafından yapılmıştır. Dresner iş zekasını bir şemsiye olarak tanımlamış, veriye dayalı destek sistemlerini kullanarak karar alma sürecini geliştirmek ve desteklemek amacıyla kullanılan tüm metotlar ve kavramlar (iş süreci, mimari ve teknoloji) olduğunu söylemiştir (Chou, 2005; Karim, 2011). Karar destek sistemleri zaman içinde büyüyen ve çoğalan bilgilere yeterli olmamaya başlamış, daha akıllı sistemlere ihtiyaç duyulmuştur. 1990’ların sonlarına doğru bu ihtiyaca cevap olarak iş zekası yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır.” [Ocak, 2016]
İş zekası kavramı 1960’lı yılların hemen öncesinden günümüze gelişimini sürdürmektedir. 21.yüzyıl’da önemi gitgide artmaktadır. Bu nedenle iş zekası üzerinde yapılan çalışmalar artmaktadır. Her geçen gün yeni bir iş zekası uygulaması geliştirilmektedir. Bu geliştirilen iş zekası uygulamalarına yeni teknolojik gereksinimlere cevap verebilecek yeni modüller eklenmektedir.
İş zekası veriyi kullanmaya dayanır. Veri birikimi arttıkça , iş zekasının kullanım alanı da zaman içinde artmaktadır. Bu nedenle , bu konuda en tecrübeli olarak parakende devlerini görmekteyiz. Örneğin Walmart iş zekası alanında ciddi yatırımlar yapmaktadır.Firmadaki iş zekası birimi ; lojistik , tesis planlama ve envanter yönetimi gibi konulara da iç görü sağlamaktadır.
İş zekası geliştirmede birçok yeni teknoloji ve yazılım ürünü kullanılmaktadır. Bunlardan en yaygın kullanıları işe şöyle ;
- Microsoft Power BI
- SAP Business Intelligence
- MicroStrategy
- Sisense
- SAS Business Intelligence
- Yellowfin BI
- Dundas BI
- Tableau
- Qlik Sense
Bazı ürünlerin desktop uygulamalarını şirket mail adresi ile ücretsiz kurup kullanmak mümkün. Lisans ücreti ödemek istemeyenler için ise Google Analytics ile yapılan basit analizler amatör olmayan kullanıcılar için basit raporlar oluşturulmasına imkan vermektedir.
